#

 

 

 

 


Briff Ymchwil

 Mae'r papur hwn yn cynnwys gwybodaeth gefndirol ar sut mae'r cofrestrau o lobïwyr yn gweithio yn Iwerddon a Senedd Ewrop. Gofynnwyd am y papur briffio hwn yn dilyn sesiwn dystiolaeth y Pwyllgor â Chofrestrydd Cofrestr y Lobïwyr Ymgynghorol y DU (Alison Joy White) a Chofrestrydd Lobïo yr Alban (Billy McLaren).                                                                               

Iwerddon

Ym mis Mawrth 2015, cafodd Deddf Rheoleiddio Lobïo 2015 (y Ddeddf) ei llofnodi yn gyfraith gan Arlywydd Iwerddon. Mae'r Ddeddf yn darparu ar gyfer: sefydlu cofrestr o bersonau sy'n gwneud gweithgareddau lobïo; cod ymddygiad i wneud gweithgareddau lobïo; a chyfyngiadau ar rai cyn-swyddogion cyhoeddus dynodedig i gymryd rhan mewn lobïo.

Gweinyddu'r gofrestr

Caiff y Gofrestr Lobïo ei gweinyddu a'i chynnal gan y Comisiwn Safonau mewn Swyddi Cyhoeddus, corff annibynnol o dan gadeiryddiaeth cyn farnwr yr Uchel Lys. Rôl y Comisiwn yw: gweithredu fel Cofrestrydd ar gyfer Lobïo; datblygu a goruchwylio'r gofrestr gyhoeddus ar y we; delio â materion ar gyfer penderfynu; gweithredu'r cod ymddygiad; darparu canllawiau a hyrwyddo dealltwriaeth o'r system; ymarfer pwerau i ymchwilio; cyhoeddi hysbysiadau talu sefydlog ar gyfer mân achosion o ddiffyg cydymffurfio; gwneud darpariaeth ar gyfer troseddau ar gyfer achosion arwyddocaol o diffyg cydymffurfio; a darparu Adroddiad Blynyddol i'r Oireachtas.

Sefydliadau sydd angen cofrestru

Mae'n rhaid i sefydliadau gofrestru os ydynt yn gwneud gweithgareddau lobïo. Pennir hyn drwy ganfod: a yw'r sefydliad yn cyfathrebu naill ai'n uniongyrchol neu'n anuniongyrchol gyda “Swyddog Cyhoeddus Dynodedig” ynghylch “mater perthnasol[1]” ac a yw'r sefydliad yn un o'r canlynol:

§    Trydydd parti sy'n cael ei dalu am gyfathrebu ar ran cleient (lle mae'r cleient yn gyflogwr o fwy na 10 cyflogai llawn amser neu'n gorff cynrychioliadol neu'n gorff eirioli sydd ag o leiaf un cyflogai llawn amser);

§    Cyflogwr sydd â mwy na 10 cyflogai lle gwneir y gwaith cyfathrebu ar ei ran;

§    Corff cynrychioliadol gydag o leiaf un cyflogai yn cyfathrebu ar ran ei aelodau a bod y cyfathrebu yn cael ei wneud gan gyflogai a delir neu ddeiliaid swydd sy'n rhan o'r corff;

§    Corff eirioli gydag o leiaf un cyflogai sy'n bodoli'n bennaf i ymdrin â materion penodol a bod cyflogai cyflogedig neu ddeiliad swydd yn y corff yn cyfathrebu ar faterion o'r fath;

§    Unrhyw berson sy'n cyfathrebu ynghylch datblygu neu barthau tir.

At ddibenion y Ddeddf, rhestrir Swyddogion Cyhoeddus Dynodedig fel a ganlyn: Gweinidogion a Gweinidogion Gwladol; TDs (Teachta Dála) a Seneddwyr; ASEau ar gyfer etholaethau; Aelodau o Awdurdodau Lleol; Cynghorwyr Arbennig; Ysgrifenyddion Cyffredin ac Ysgrifenyddion Cynorthwyol yn y Gwasanaeth Sifil; a Phrif Weithredwyr a Chyfarwyddwyr Gwasanaethau mewn Awdurdodau Lleol

 

“Mater perthnasol” yw un sy'n ymwneud â'r canlynol:

§    Cychwyn, datblygu neu addasu unrhyw bolisi cyhoeddus neu unrhyw raglen gyhoeddus;

§    Paratoi neu ddiwygio unrhyw gyfraith (gan gynnwys is-ddeddfwriaeth fel offerynnau statudol ac is-ddeddfau); neu

§    Dyfarnu unrhyw grant, benthyciad neu gymorth, contract neu gytundeb ariannol arall, neu unrhyw drwydded neu awdurdod arall yn ymwneud ag arian cyhoeddus[2].

 

Mae nifer o “gyfathrebu wedi'u heithrio neu esemptio” nad ydynt yn cael eu hystyried yn weithgareddau lobïo:

§    Materion preifat: Cyfathrebu gan neu ar ran unigolyn sy'n ymwneud â'i faterion preifat ei hun ynghylch unrhyw fater heblaw am ddatblygiad neu barthau unrhyw dir heblaw am brif breswylfa preifat yr unigolyn;

§    Cysylltiadau diplomyddol: Cyfathrebu gan neu ar ran gwlad neu diriogaeth dramor, yr Undeb Ewropeaidd, y Cenhedloedd Unedig neu sefydliadau rhynglywodraethol rhyngwladol eraill;

§    Gwybodaeth ffeithiol: Cyfathrebu sy'n gofyn am wybodaeth ffeithiol neu'n darparu gwybodaeth ffeithiol mewn ymateb i gais am y wybodaeth;

§    Cyflwyniadau wedi'u cyhoeddi: Cais cyfathrebu gan gorff gwasanaeth cyhoeddus ac wedi'i gyhoeddi ganddo;

§    Trafodaethau undeb llafur: Cyfathrebu sy'n ffurfio rhan neu'n ymwneud yn uniongyrchol â thrafodaethau ar delerau ac amodau cyflogaeth a wnaed gan gynrychiolwyr undeb llafur ar ran ei haelodau;

§    Diogelwch: Cyfathrebu datgeliad a allai fod yn fygythiad i ddiogelwch unrhyw berson neu ddiogelwch y Wladwriaeth;

§    Pwyllgorau Oireachtas: Cyfathrebu a wneir yn nhrafodion pwyllgor naill Dŷ'r Oireachtas;

§    Cyfathrebu gan Swyddogion Cyhoeddus Dynodedig neu weision cyhoeddus: Cyfathrebu gan swyddog cyhoeddus dynodedig yn rhinwedd ei swydd; cyfathrebu gan weision cyhoeddus (neu'r rhai sy'n rhan o gontract gan gorff gwasanaeth cyhoeddus) a wnaed yn y swydd honno ac yn ymwneud â swyddogaethau'r corff gwasanaeth cyhoeddus;

§    Llywodraethu Cyrff Gwladwriaeth Masnachol: Cyfathrebu gan neu ar ran corff gwladwriaeth masnachol i Weinidog sy'n dal cyfranddaliadau mewn, neu sydd â swyddogaethau statudol yn ymwneud â, y corff, neu'r swyddogion cyhoeddus dynodedig sy'n gwasanaethu yn adran y Gweinidog, ac a wneir yn nhrefn arferol busnes y corff;

§    Gweithgorau polisi: Cyfathrebu rhwng aelodau o gorff perthnasol a benodwyd gan Weinidog, neu gan gorff gwasanaeth cyhoeddus, at ddibenion adolygu, asesu neu ddadansoddi unrhyw fater o bolisi cyhoeddus gyda'r bwriad o adrodd i'r Gweinidog neu'r corff gwasanaeth cyhoeddus ar hynny.

Y Gofrestr

Mae'r gofrestr lobïo yn gofrestr gwybodaeth gyhoeddus ar y we. Ni chodir tâl i sefydliadau/unigolion gofrestru. Ar adeg ysgrifennu, mae 1,620 o sefydliadau/unigolion wedi cofrestru. Mae angen i gofrestryddion ddarparu’r wybodaeth ganlynol ar y gofrestr:

§    Enw'r sefydliad;

§    Cyfeiriad a manylion cyswllt y busnes;

§    Prif weithgareddau'r busnes ;

§    Enw'r person sydd â'r cyfrifoldeb pennaf dros lobïo;

§    Rhif Swyddfa Cofrestru’r Cwmni/Rhif Cofrestru'r Elusen.

Mae gofyn i gofrestryddion lenwi ‘ffurflenni’ i gofnodi'r gweithgareddau lobïo. Mae tri chyfnod ffurflenni y flwyddyn gyda dyddiadau cau penodol (1 Medi - 31 Rhagfyr): dychwelyd ffurflenni erbyn 21 Ionawr / I Ionawr - 30 Ebrill: dychwelyd ffurflenni erbyn 21 Mai / 1 Mai - 31 Awst: dychwelyd ffurflenni erbyn 21 Medi).  Rhaid i bob ffurflen gynnwys gwybodaeth am bwy gafodd ei lobïo; mater pwnc y lobïo a'r canlyniadau a fwriadwyd; math a graddau'r gweithgaredd; enw unrhyw berson yn y sefydliad sydd neu oedd y swyddog dynodedig ac a wnaeth y gweithgareddau lobïo; gwybodaeth am y cleient (os yn berthnasol).

Torri rheolau a sancsiynau

Mae Rhan 4 o'r Ddeddf yn ymdrin â thorri rheolau a gorfodi. Mae sawl achos o dorri rheolau:

§    Lobïo heb gofrestru;

§    Methu â chyflwyno ffurflen erbyn y dyddiad cau (gan gynnwys 'cofnod dim / nil return');

§    Darparu gwybodaeth anghywir/camarweiniol;

§    Methu â chydymffurfio ag ymchwiliad;

§    Rhwystro ymchwiliad.

Mae'r canlyniadau o beidio â chydymffurfio â'r Ddeddf yn cynnwys hysbysiadau t

mal" style= 'font-weight: bold; line-height: normal; text-align: center'> Penderfyniad ffurfiol i wahardd mynediad i eiddo Senedd Ewrop

Diffyg cydymffurfio, wedi'i gywiro ar unwaith

Hysbysiad ysgrifenedig yn cydnabod y ffeithiau a'u cywiro.

Na

Na

Dim cydweithrediad â'r JTRS

Tynnu enw oddi ar y gofrestr, tynnu awdurdod i gael mynediad i SE a cholli cymhellion eraill.

Na

Na

Ymddygiad amhriodol

Tynnu enw oddi ar y gofrestr, tynnu awdurdod i gael mynediad i SE a cholli cymhellion eraill.

Na

Na

Diffyg cydymffurfio dro ar ôl tro ac yn fwriadol neu ymddygiad amhriodol sawl gwaith a/neu achos difrifol o ddiffyg cydymffurfio

a. Tynnu enw oddi ar y gofrestr am flwyddyn, a thynnu awdurdod i gael mynediad i safle SE yn ffurfiol

b. Tynnu enw oddi ar y gofrestr am ddwy flynedd, a thynnu awdurdod i gael mynediad i safle SE yn ffurfiol

 

Ie, yn ôl penderfyniad Ysgrifenyddion Cyffredinol SE a CE.

Ie, yn ôl penderfyniad Coleg y Quaestors.

 



[1] Heblaw am fater penodol sydd wedi'i eithrio.

[2] Heblaw am weithredu unrhyw bolisi, rhaglen, deddfiad neu ddyfarniad o'r fath neu unrhyw fater o natur dechnegol yn unig.

[3] Amlinellir y gweithgareddau nad ydynt wedi'u cynnwys ym mhwyntiau 9, 10, 11 a 12 o'r Cytundeb Rhyngsefydliadol.